|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
SPORDA
BASIN YAYIN VE HALKLA İLİŞKİLER
1. Giriş:
Bilindiği üzere eğitim ; "Bireyin
davranışında kendi yaşantısı yoluyla ve kasıtlı olarak istenilen yönde
(eğitimin amaçlarına uygun) değişme meydana getirme sürecidir. (1) Spor
ise ; bu istendik davranışların kazandırılmasında bir araç görevi görmektedir.
Bilimsel anlamda :
Spor ; kurallar çerçevesinde yapıldığından spor yapan fert kurallara uymayı
öğrenir. Böylece toplumsal yaşantısında da , toplumsal hayatı düzenleyen
yasalara uyma ve yaşantısını düzenlemekte zorluk çekmez.
Sporda ; amaca ulaşmak güç, kuvvet, dayanıklılık, beceri ve koordinasyon
gibi özellikleri gerektirdiğinden , spor yapan ferdin spor yoluyla kendini tanımasına
, yeteneklerinin sınırlarını öğrenmesine ve kendine güven duygusunun gelişmesine
yardımcı olur.
Spor ; kazanmayı amaçladığından , spor yapan birey , kazanmak için teknik
- taktik ve becerileri uygulamada çabuk düşünme ve çabuk karar verebilme
yeteneğini geliştirir.
Spor ; ( özellikle takım sporları ) bir ekip çalışmasını gerektirdiğinden
başarılı olabilmek için takım halinde olan elamanların teknik - taktik ,
bilgi ve beceriler ile işbölümü yapmak ve yardımlaşmayı sağlamak
zorundadırlar. Bu bakımdan spor bireyde yardımlaşma ve dayanışma
duygusunun gelişmesine yardımcı olur.
Öz ifadeyle spor , bireyin toplumsallaşmasında en önemli araçların başında
gelir.
Tüm boyutlarıyla sporun insana kazandırdığı bu özellikleri toplumsal yaşamdan
ayrı olarak değerlendirmek imkansızdır. Aksine toplumsal yaşantımızda iyi
insan , iyi vatandaş olmamıza katkıları tartışılmazdır.
Böylesine önemli bir eğitim aracı olan spora , toplumun tüm kesimlerinin
bilimsel anlamda katılımını gerçekleştirmek için aile - okul - çevre
üçgeninde spor ortamlarının oluşturulması ve kamunun hizmetine sunulmasında
ilk iş sporun etkili bir eğitim aracı olarak önemini tüm toplum kesimlerine
kavratmamız gerekmektedir.
Toplumsal yaşamda her aile , okul ve çevrenin bir spor merkezi olduğu kabul
edilerek ; saha, tesis, araç-gereç ve malzeme yönünden zenginleştirilmesi
gerekmektedir. Böylece başta ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim
olmak üzere sporun kitlelere yaygılaştırılması ; ülke ve toplumumuzun
ilgi ve ihtiyaçlarına uygun spor politikalarının oluşturulmasına yani
spora bilimsel bakış açısını yakalamamıza bağlıdır.
Ancak bu şekilde har alanda olduğu gibi sporda da kalkınmış ülkeler
seviyesine ulaşmamız, hatta onlara spor bilimlerinde ve uygulamalarda örnek
olmamız mümkün olacaktır.
2.Tesis
:
Toplumu oluşturan bireyler, yaşamlarını
sürdürebilmek ve toplumun kendilerine verdiği görevleri eksiksiz ve gereğince
yapabilmek için değişik mal ve hizmetlere ihtiyaç duyarlar. (2) İşte bu
ihtiyaçların giderilmesinde; mal ve hizmet üretiminin gerçekleştirildiği
yerlere tesis denir.
2.1.Spor Tesisi :
Bu bağlamda , spor tesisinin tanımı şu şekilde yapılabilir ; “ spor
tesisi, spor faaliyet ve hizmetlerinin yapıldığı ve kamu yararına sunulduğu
açık ve kapalı alanlardır.
Saha ve tesislerden , her türlü gençlik ve spor faaliyetlerinin yapıldığı
açık ve kapalı , merkezi ve semt niteliğinde olan sosyal hizmet ve sportif
tesis ve üniteleri şeklinde anlaşılmalıdır. (3)
2.2. Spor Tesisinde Bulunması Gerekli Özellikler :
Spor tesisinin yapımının planlanması yapılırken tesislerin şu özelliklere
sahip olmasına dikkat edilmelidir.
a. Tesis çok yönlü hizmet vermelidir. Spor tesisleri birden fazla spor dalının
uygulamasına hizmet verecek şekilde planlanmalıdır. Bu , spordan faydalanma
oranının yükselmesini sağlamaktadır.
b. Tesisten çok kişi faydalanmalıdır. Tesislerin çok yönlü olmalarının
amaçlarından biri , tesisten çok kişinin faydalanmasını sağlamaktır.
Tesisten değişik yaş gruplarının faydalanması amaçlanmalıdır.
c. Tesis sosyal ve kültürel ihtiyaçları gidermelidir. Spor tesislerini
sadece spor yapılan mekanlar olarak görmemek gerekir. Tesisler planlanırken
;sporcuların , spor uzman ve yöneticilerin , seyircilerin sosyal ihtiyaçlarını
giderici tedbirler de alınmalıdır.
3.
İşletme :
İşletme , üretim araçlarının uyumlu
( ahenkli , koordineli ) bir biçimde birleşmesinden meydana gelen bir
birimdir. (4) İşletme, üretim faktörlerini uyumlu bir biçimde bünyesinde
birleştiren bir sistemdir. Bir başka yaklaşımla işletme, doğal kaynaklar ,
emek ve sermeye ölçüsünün belli bir oranda ve belli bir düzen ( örgüt )
içinde bir araya getirildikleri ekonomik bir birimdir. Bu açıklamalar
ışığında ve genel bir yaklaşım içinde işletmeyi : “ kişilerin ihtiyaçlarını
karşılamak amacıyla üretim faktörlerini uyumlu bir biçimde bir araya
getirerek , ekonomik mal ve hizmet üretmek ve / veya pazarlamak için
faaliyette bulunan kuruluştur,” şeklinde tanımlamak mümkündür. (5)
3.1. Spor Hizmetleri İşletmesi :
Niteliklerine göre belirli prensip ve kurallar içinde , verimli şekilde
faaliyette bulunan gençlik ve spor saha ve tesis üniteleridir.
3.2. İşletme Yönetimi :
İşletme yönetimi ; belirli bir amaca ulaşmak için ,işletmede çalışanların
tüm uğraşılarını planlamak, örgütlemek, düzenlemek , yöneltmek ,
denetlemek ve bu arada insan dışı tüm diğer kaynakların da en verimli bir
şekilde amaca uygun kullanılmalarını sağlama sürecidir. (6)
3.2.1. Spor Tesislerinin İşletme Yönetimi :
Spor ortamını meydana getiren insan gücü dışı kaynakların en önemlisini
oluşturan spor tesislerinde , spor hizmetlerinin üretilmesi ve kamu hizmetine
sunulması için spor ortamının diğer önemli bir boyutunu oluşturan insan gücü
kaynakların amaçlara uygun çalışmalarını planlamak , örgütlemek , düzenlemek
, yöneltmek, denetlemek ve bu şekilde insan gücü dışı kaynaklar olarak
belirlediğimiz başta tesisler olmak üzere tüm araç, gereç ve malzemenin en
az masrafla en iyi hizmet üreterek verimliliğini gerçekleştirebilme sürecidir.
4.
Üretim :
İnsan ihtiyaçlarını gideren mal ve
hizmetlerini oraya koymak amacıyla yapılan her türlü faaliyete üretim adı
verilir. (7) Bir başka tanımda üretim; makine , insan ve malzeme kullanımı
yoluyla bir fiziksel varlığın yapımı veya bir hizmetin ortaya konulması
olarak açıklanmaktadır. (8)
4.1. Sporda Üretim :
Genel üretim tanımlarından yola çıkılarak sporda üretim kavramı, spor
ortamını meydana getiren insan gücü ve insan gücü dışı kaynakların üretim
sürecine aktif katılımı ve bu süreç sonunda ortaya çıkacak spor
hizmetlerinin üretimi olarak açıklanabilir. Bunu aşağıda görüldüğü şekilde
ifade edebiliriz.
Buna göre spor hizmetlerinin gerçekleştirilmesinde öncelikle tesis kurmada
yapılacak işi şematik olarak gösterebiliriz;
5.
Halkla İlişkiler:
5.1. Tanım
İşletmenin ekonomik , sosyal , kültürel çevreyle ve tüketici kesimle sürekli
ve düzenli ilişki kurması çağdaş bir anlayışın ürünü olup , bir işletmenin
toplumla bütünleşmesi halkla ilişkiler işlevinin özünü oluşturur. Bu işlev,
işletmeyi topluma benimseten işletmeyi toplumun değer yargılarına uygun
kararlara yönelten , toplum çıkarlarıyla işletme çıkarlarını birleştiren
bir işlevdir. (9) Halkla ilişkiler konusunda çeşitli tanımlar öne sürülmüştür.
Bunlardan yaygın olan bir kaçına işaret edecek olursak ;
“ Halkla ilişkiler , bir kişinin, ya da bir kurumun halkla ilgisini ve ilişkisini
geliştirmek ve anlama yolundaki çabalarıdır.” (10)
“ Halkla ilişkiler , işletme yönetiminin halkın davranışlarını değerlendiren,
kişinin ya da kuruluşun güttüğü politika ve eylemleri kamu yararı ile bağdaştıran
ve halkın anlayış ve desteğini kazanacak bir iş programı düzenleyip
uygulayan yanıdır.”
5.2. Halkla İlişkilerin Amaçları
Halkla ilişkiler işlevinin işletmeye sağlayacağı yararlara, amaçlar
şeklinde işaret edecek olursak , şunları belirtebiliriz (11) :
· Halkla ilişkiler yoluyla , işletme yoluyla , işletme ile doğrudan veya
dolaylı ilgili tüm halk kesimlerine , işletme ve faaliyetleri hakkında
gerekli tüm bilgileri vererek onları aydınlatmak.
· Halk arasında , işletme çalışanları ve yöneticileri hakkında var olan
düşüncelerin daha da güçlenmesine çalışarak , sevgi ve hoşgörü ortamının
devamını sağlamak.
· Halkın , işletme ile olan ilişkilerinde sunulan mal ve hizmetlerden
yararlanmada , en iyi ve çabuk yolların öğretilmesine çalışmak.
· Halkın arzu, düşünce ve sıkıntıların saptanması yoluyla düzeltici
önlemleri almak.
· Yasal ve benzeri düzenlemelerle getirilmiş olan kuralları ve yeni uygulama
biçimlerini halk kesimlerine duyurmak.
· Halka, işletmeye ve çalışanlara, faaliyetlerinde nasıl yardımcı ve
destek olabileceklerini anlatmak.
5.3. Halkla İlişkiler ve İletişim
Halkla ilişkiler uygulamasının temelinde iletişim vardır. Her halkla ilişkiler
olayının bir yönüyle aynı zamanda bir iletişim olayı olduğu (12)
belirtilmektedir. İletişim için iki tarafın bulunması gereklidir. İletişim
kurumlar ya da kişiler arasında olabileceği gibi , bir tarafta kişi diğer
tarafta kurum olabilir.
Halkla ilişkilerin iyi anlaşılmasının , iletişim olayının ve bu olayı
meydana getiren öğelerin öğrenilmesine bağlı olduğu (13) ifade
edilmektedir. Belli bir mesajı yollayan unsura kaynak , mesajın ulaşacağı
unsura da hedef denmektedir. Bu iki unsur arasında mesajı ileten araçlar
bulunabilir. Halkla ilişkilerde bulunan kişi mesajın kaynağını oluşturur
ve halkla ilişkilerin hedefi olan kitle, mesajı alan kişi veya kişilerdir.
Mesajı ileten araçlar ise, halkla ilişkilerin yöntem ve tekniğini oluşturur.
Halkla ilişkilerde bir mesaj verirken hedef kitleyi iyi tanımak gereklidir.
Hedef kitlenin kişisel özellikleri, eğitim ve kültür seviyesi, psikolojik
durumu hakkında bilgi sahibi olunması yapılacak halkla ilişkilerin verimli
olmasını sağlar. İletişimde bulunduğumuz kişi hakkında bilgi toplamanın
en iyi yolunun, bu bilgileri farkettirmeden, kendisinden almaya çalışmak olduğu
ve onun feedback’ inin ( tepki ) bu bakımdan önemli olduğu (14)
belirtilmektedir.
5.4. Halkla İlişkiler ve Reklamcılık
Reklam bir ürünün satışını artırmak için yapılır, müşterinin ürünün
varlığından haberdar olmasını sağlar ve öteki ürünlerden farklı olmasını
sağlayıcı bilgileri verirken ikna edici, dikkat çekici , istek yaratıcı
olması gerekir. Reklam aynı zamanda kısa dönemde sonuç getiren bir çalışmadır.
Halkla ilişkiler de ise bilgi aracılığı ile anlayış oluşturmak, halkı
inandırmak ve verilecek bilgilerin gerçeklere uygun olması gereklidir. Ayrıca
uzun vadede yarar sağlamaya yöneliktir. (15)
5.5. Halkla İlişkiler ve Pazarlama
Halkla ilişkiler , bir bireyin ya da kurumun politikalarını, hizmetlerini ve
eylemlerini , bu bireyin ya da kurumun güvenine ve iyi niyetine ihtiyacı olduğu
bireylerin ve grupların çıkarlarına uydurmak için girişilen sürekli bir süreçtir.
Halkla ilişkiler “ tam bir anlayış ve taktir kazanmak için bu politikaların
, hizmetlerin ve eylemlerin yorumlanmasıdır “ (15)
Pazarlama ; üretilen mal ve hizmetlerin tüketiciye akışını yönelten ve
satış sonrası hizmetleri de kapsayan bir işlevdir. Pazarlama işlevi; tüketici
gereksinmelerinin belirlenmesi, mal ve hizmetlerinin tanıtılması, fiyatlandırılması,
geliştirilmesi, dağıtımı ve satış sonrası hizmetlerin gerçekleştirilmesine
ilişkin tüm eylem ve çabaları içerir. (16)
6. Halkla İlişkilerin Temel İlkeleri ve Araçları:
6.1.Halkla İlişkilerin İlkeleri
6.1.1.Dürüstlük
Dürüstlük halkla ilişkilerde kesinlikle yerine getirilmesi gereken en önemli
koşullardandır. Bu neden el halkla ilişkiler görevlileri üzerinde çalıştıkları
konunun dürüstlük ve yararlılığına herkesten önce kendileri inanmalıdırlar.
Unutulmamalıdır ki , kişinin inanmadığı bir konuda başkalarını inandırması
çok zordur.
Halkla ilişkilerde dürüstlük ilkesini , onurlu çalışma , doğruluk ve güvenilirlik
olarak üç grupta irdelemek de mümkündür. Halkla ilişkiler örgütü ya da
uzmanı çalışmaları sırasında yakışıksız eylemlerde kaçınmalıdır.
(17)
6.1.2. İnandırıcılık
Halka ilişkilerde ikinci ilke mesajların sunulmasında inandırıcı
olabilmektir. Bu da çeşitli etkenlere bağlıdır. İnandırıcı olabilmek için
konuya önce kendimiz inanmalıyız. Sonra , hedef kitleyi tanımamız , onun özelliklerini
bilmemiz gerekir. Bu iki gerek yerine getirilmişse gerçeklerden ayrılmadan ,
belli ilkelere uyarak hazırladığımız mesajın inandırıcı olmasını
bekleyebiliriz. (18)
6.1.3. Yineleme
Halkla ilişkilerde etkili ilkelerden biri önemli mesajların bir çok kez
yinelenmesidir. Böylece hedef kitlenin konuyu bir daha unutmayacak biçimde
belleğine yerleştirmesi sağlanır. Verilen dersin ne kadar çok tekrarlanırsa
o kadar iyi öğrenileceği gibi , yineleme mesajın daha iyi anlaşılması ve
akılda tutulması bakımından yarar sağlar. (19)
6.1.4. Açıklık
İşletme bütün eylemlerini açıkça kamuoyuna iletmeli ve işletme adeta
camdan bir ev olmalıdır. (20)
6.2. Halkla İlişkiler Çalışmalarında Kullanılan Araçlar
Halkla ilişkiler çalışmasında yararlanılacak araçlar başlıca iki ana bölümde
incelemek mümkündür. Bunlar , basılı araçlar ve basılı olmayan araçlardır.
(21)
6.2.1.Basılı Araçlar
Halkla ilişkilerin yararlandığı basılı araçlar arasında ; gazeteler,
dergiler, broşürler , el kitapları, bültenler , fotoğraflar, yıllık
raporlar, mektuplar, afişler, pankartlar, el ilanları sayılabilir. (22)
6.2.2. Basılı Olmayan Araçlar
Haber, röportaj ve açık oturumlar kullanılarak radyo ve televizyondan
yararlanılabilir. Basılı olmayan diğer araçlar arasında , filmler, yarışmalar,
törenler, fuarlar, kokteyller gibi araçlar sayılabilir. (23)
Sonuç:
Günümüzde halkla ilişkilerin her
alanda gitgide önem kazanması sonucu , spor hizmetinin sunulmasında da halkla
ilişkilerin ne kadar önemli olduğunun anlaşılması kaçınılmaz olacaktır.
Spor hizmeti “insan-yoğun kategorisine girmektedir. İnsanın olduğu yerde
halkla ilişkiler çalışmalarının gerekli olacağı bilinmektedir.
Okullardaki beden eğitimi ve spor programları , kar amacı güden ve gütmeyen
tüm spor kuruluşlarının çalışmaları spor hizmeti kapsamına girmektedir.
Okullarda beden eğitimi ve spor programları için halkla ilişkilerin çok önemli
olduğu düşünüldüğü gibi aynı şekilde halka açık rekreasyon
faaliyetlerinin ve profesyonel sporların tanıtımında da halkla ilişkilerin
önemi belirtilmektedir. İster okullardaki beden eğitimi ve spor dersleri
olsun , ister sporu topluma yaygınlaştırma konusundaki çalışmalar olsun ,
ister kar amaçlı bir spor hizmeti olsun , öncelikle bu tip bir ürünün
hedef tüketici ve kamuoyu tarafından anlaşılması gereklidir. İlk olarak
halkla ilişkiler planında bilgilendirici hedef olarak spor ürününün anlaşılması
, halkın bu konuda bilgi sahibi olmasına çalışılması önemlidir. Daha
sonra ise teşvik edici hedef olarak bu ürünü tüketmeleri için kişilerin
davranışlarını değiştirmelerini sağlayıcı yönde çalışılması
gereklidir.
Beden eğitimi ve spor bölümleri ya da Yüksekokullarının halkla ilişkiler
programını aşağıdaki belirli aşamaları izleyerek yapmaları
gerekmektedir.
· Etkili bir halkla ilişkiler politikası oluşturmak
· En çok kazanç getirecek hizmetleri belirlemek
· Tüketicilerin spor eğitiminin değeri ve gerekliliği hakkında neler bilip
bilmedikleri veya neye inandıkları konusunda bilgileri elde etmek.
· Tüketicilerin iyi programlardan elde edecekleri faydaları neyin artıracağını
anlamalarını hangi faaliyetlerle sağlanacağını belirlemek.
· Tüketicilerin bu programları anlaması ve değerlendirebilmesi için etkili
planlama tekniklerinin tam kullanımını sağlamak.
· Belirli zamanlarda iletişimi kimin sağlayacağına karar vermek.
Profesyonel spor faaliyetleri eğlenme imkanı sunduklarından toplum hayatında
önemli bir kazanmıştır. Kamuoyunun ilgisini çeker ve ekonomik yaşamda önemli
bir rol oynar. Fakat okullardaki beden eğitimi ve spor programlarının böyle
bir yönü olmadığından spor faaliyetleri amaçlarının genel kamuoyuna
anlatılmasının çok daha uzun süreli olduğu görülmektedir.
Profesyonel spora olan ilginin , halkın aktif olarak spor yapabilmesine imkan
veren rekreasyon faaliyetlerine de çekilebilmesi için daha uzun süreli bir
halkla ilişkiler çalışması gerekebileceğini düşünebiliriz. Rekreasyon
ihtiyacı ve değerinin halk tarafından anlaşılma eksikliğinin , rekreasyon
hareketini desteklemede ve geliştirmede en büyük engel olduğu ortadadır.
Ülkemizde çoğu kişinin rekreasyon faaliyetlerinin psikolojik ve fiziksel
fayda sağladığını tam olarak kavrayamadığı bilinmektedir. İyi bir
halkla ilişkiler planı ile kamuoyunda spor aktivitelerinin yararlarının tam
olarak anlaşılması sağlanabilir (24) .
Kaynakça :
1. Can, H. ; Tuncer, D.; Ayhan,Y.; Genel
İşletmecilik Bilgileri.;8.Baskı ; Siyasal Kitabevi ; Ankara,1996.; s.105
2. Başaran, E.;Yönetime Giriş ; A.Ü. Eğitim Fakültesi Yayınları ; No:135
; Ankara,1984 ;s.44
3. Demirci, N.; Sporda Yönetim Teşkilatlanma ve Organizasyonlar ; MEGSB ,
BTSGM Yayınları ; Ankara,1986 ; s.14
4. Tosun, K.; İşletme Yönetimi Genel Esaslar ; İstanbul , 1987 ; s.5
5. Can, H. ; Tuncer, D.; Ayhan,Y.;a.g.e.;s.16
6. Can, H. ; Tuncer, D.; Ayhan,Y.;a.g.e.;s.19
7. Şahin, M.; İş İdaresine Giriş ; 3. Fasikül ; AÜAÖF Yayını ; Eskişehir,
1988; s.318
8.Onal,G. ; Temel İşletmecilik Bilgisi ; İstanbul,1995 ;s.205
9. Can, H. ; Tuncer, D.; Ayhan,Y.;a.g.e.;s.13
10.Keten,M.; Türkiye’de Spor ; 2.Baskı ; Ankara,1993 ;s.18
11.Onal,G. ; a.g.e. ; s.57
12.Onal,G. ; a.g.e. ; s.67
13. Onal,G. ; a.g.e. ; s.70
14. Can, H. ; Tuncer, D.; Ayhan,Y.;a.g.e.;s.292
15. Onal,G. ; a.g.e. ; s.62
16. T.M.O.K.; Olimpik Hareket ; İstanbul , 1985; s.13
17. Keten,M.; Türkiye’de Spor ; İstanbul,1974 ; s.114
18. Keten,M.; Türkiye’de Spor ; 2.Baskı ; Ankara,1993 ; s.49
19. Keten,M.; a.g.e. ; s.49
20. Keten,M.; a.g.e. ; s.50
21. Keten,M.; a.g.e. ; s.50
22. Keten,M.; a.g.e. ; s.51
23. Keten,M.; a.g.e. ; s.51-52
24.T.C.DİE ; Spor Faaliyetleri ve Tesisleri 1992 ; Ankara , 1996 ; s.1