|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
KALSİYUM
TAKVİYESİ GEREKLİ Mİ?
Koruyucu hekimlik alanında aşamalar kat edilmesi, vitaminlerin de giderek daha
çok kullanılmasına neden oluyor. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri gibi
gelişmiş ülkelerde vitamin kullanımı bir çılgınlık halini aldı. Bu
moda giderek tüm dünyayı, bu arada ülkemizi de sardı.
Özellikle
son yıllarda vitamin ve mineral takviyesi ile sağlığı korumak eğilimi başladı.
Hele sağlık hizmetlerinin gelişmesi ile ortalama yaşam süresinin uzaması,
kemik sorunlarının daha fazla görülmesine neden olunca, kalsiyum takviyeleri
gündemde ilk sıraları işgal etme eğilimi gösterdi.
Ancak,
vitamin ve mineral takviyeleri konusunda tereddütler de mevcut. Kendini çok sağlıklı
hisseden birinin böyle bir takviye yapması gerekli mi? Gerekliyse hangi
miktarda alınmalı? İhtiyaç belirdiği nasıl anlaşılır? Hasta olmayı mı
beklemeli? Fazla alınırsa zararı olur mu?
Bu
soruları kalsiyum açısından ele alıp cevaplamaya çalışalım.
Halk
arasındaki genel kanı, sadece büyüme ve gelişme döneminde kalsiyuma ihtiyaç
olduğu yolundadır. Bu dönemde kemik gelişmesi için bol miktarda kalsiyuma
ihtiyaç varsa da, diğer zamanlarda da kemik yapısının korunması, kasların
görev yapabilmesi, kalbin düzenli kasılması ve kan pıhtılaşması için de
kalsiyum gereklidir. Demek ki her insanın kalsiyuma ihtiyacı vardır. Bu
ihtiyaç yaşlara göre değişmeler gösterir.
Günlük
kalsiyum ihtiyacı
Örnek
vermek gerekirse, 10 yaşının altındaki çocukların günde 800 mg., ergenlik
döneminde günlük 1200-1500 mg., 25 ile 50 yaş arasındaki kadınların günde
1000 mg., 50 ile 65 yaş arasındaki kadınların 1000-1500 mg., 65 yaşın altındaki
erkeklerin günlük 800 mg., 65 yaşın üzerindeki herkesin günlük 1500 mg.
kalsiyuma ihtiyacı bulunmaktadır. Eğer gerekli olan miktarın altında
kalsiyum alınırsa, yukarıda bahsettiğim görevlerin yapılabilmesi için
gerekli olan kalsiyum, kemiklerden karşılanacaktır. Bu da kemik zayıflaması
demek olan osteoporoza neden olacaktır.
Nerelerden
sağlanabilir?
Kalsiyum
için en önemli kaynak süttür. Dolayısıyla, peynir ve yoğurt gibi ürünler
de bol miktarda kalsiyum içerirler. Ayrıca kuru fasulye, lahana ve karnıbahar
gibi gıdalarda da bir miktar kalsiyum bulunur. Örnek vermek gerekirse, bir
kase yoğurtta 415 mg., bir bardak sütte 300 mg., 40 gr. peynirde 200 mg., bir
porsiyon fasulyede 128 mg., karnıbaharda 94 mg. kalsiyum bulunur.
Örneklerden
görüldüğü gibi, kişinin günlük kalsiyum ihtiyacını karşılaması için
günde 2-3 porsiyon süt ürünü ile bir o kadar da kalsiyum içeren sebze
yemesi gerekir. Özellikle yaş ilerledikçe kalsiyum ihtiyacı arttığı için,
içilmesi gereken süt miktarı artacaktır. Bu sefer de sütteki yağlı
maddeler, kolesterol açısından sorun yaratmaya başlar. Bunun çaresi de yağı
alınmış süt ve süt ürünleri tüketmek ya da belirli bir miktardan fazlası
için kalsiyum takviyeleri almaktır. Uzmanlar, kalsiyum karbonat ya da kalsiyum
sitrat türündeki takviyelerin daha uygun olduğu görüşündeler. Bir
seferinde 500 mg.'ı aşmayan dozların yemeklerle alınması, emilimi, yani
kalsiyumun kana karışmasını arttırıyor. Bir başka araştırmaya göre de
özellikle akşam saatlerinde alınan kalsiyumdan, vücudun yararlanması daha
fazla oluyor. Suda köpüren tabletlerle çiğneme tabletlerinin emilmesi daha
fazla oluyor. Yutma tableti şeklindeki kalsiyum hapının kana karışma miktarı
konusunda tereddütleriniz varsa, şu tür bir test yapabilirsiniz; kalsiyum
tabletini bir bardak sirkenin içine atın, bir kaç dakika arayla karıştırın.
Eğer hap, yarım saat içinde tümden erirse, bu hapın sindirim sisteminde
kolay eriyeceği ve emiliminin iyi olacağı düşünülür. Bu kadar süre içinde
erimeyen haplardan vücudun yararlanması düşük olacaktır.
D
vitamini de önemli
Kalsiyumdan
vücudun yararlanmasını etkileyen bir başka etken de D vitaminidir. Güneş
altında vücut tarafından üretilen D vitamini, ilaç şeklinde de alınabilir.
D vitamini eksikliği varsa alınan kalsiyumdan yararlanmak söz konusu değildir.
Ayrıca,
bedensel hareket de, alınan kalsiyumun kemiklere yerleşmesini etkiler.
Kemiklere yönelik bir kazanç bekleyenlerin, spor ve yürüyüş gibi bedensel
etkinlikleri ihmal etmemelerinde yarar bulunmaktadır.
En
fazla ne kadar alınabilir?
Vitamin ve mineral takviyeleri konusunda, halk arasında, fazla doz alındığında herhangi bir zarar olup olmayacağı yolunda endişeler belirebilmektedir. Bu açıdan, günlük 2000 mg.a kadar kalsiyum içeren takviyelerin rahatlıkla alınabileceğini, bunun üzerindeki dozların zararlı etkiler yaratabileceğini, eğer mutlaka gerekiyorsa, doktor kontrolunda kullanılması gerektiğini unutmamak gerekir.