Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

 

 

SATRANÇ OYUNUNUN KURALLARI

MADDE 1:

SATRANCIN ESASLARI

1.1. Satranç oyunu, ‘Satranç Tahtası’ diye adlandırılan kare şeklinde bir alan üzerinde iki rakip arasında taşları sırayla oynatılmasıyla oynanır. Rakibi hamlesini tamamlamış olan taraf ‘hamlede’dir.

1.2.Her iki tarafın da amacı, rakip şahın kurallara uygun bir hamleyle yenmekten kurtulması mümkün olmayana dek rakip şaha saldırmaktır. Bunu başaran taraf rakibini ‘ Şah-Mat’ yapmış demektir ve oyunu kazanır. Mat olan taraf oyunu kaybeder.

1.3.Her iki taraf için de Şah-Mat yapmak mümkün değilse oyun berabere biter.

MADDE 2:

TAHTA ÜZERİNDE TAŞLARIN BAŞLANGIÇ KONUMU

2.1.Satranç tahtası çizgili 64 ( 8x8 ) eşit kareden oluşur ve kareleri sırayla açık (beyaz ) ve koyu ( siyah ) renktedir. Satranç tahtası iki rakip arasına beyaz renkli köşe karesi sağ tarafta olacak şekilde yerleştirilir.

Başlangıçta bir taraf 16 adet açık renkli ( beyaz ), diğer taraf 16 adet koyu renkli ( siyah ) taşa sahiptir. Bunlar: birer adet şah, birer adet vezir, ikişer adet kale, ikişer adet fil, ikişer adet at ve sekizer adet piyondur.

Beyaz bir şah genellikle bu sembolle gösterilir

Beyaz bir vezir genellikle bu sembolle gösterir

Beyaz iki kale genellikle bu sembolle gösterilir

Beyaz iki fil genellikle bu sembolle gösterilir

Beyaz iki at genellikle bu sembolle gösterilir

Beyaz sekiz er genellikle bu sembolle gösterilir

, Siyah bir şah genellikle bu sembolle gösterilir

Siyah bir vezir genellikle bu sembolle gösterir

Siyah iki fil genellikle bu sembolle gösterilir

Siyah iki at genellikle bu sembolle gösterilir

Siyah sekiz er genellikle bu sembolle gösterilir

2.3.Başlangıç konumu şöyledir:

2.4.Sekiz dik sütuna ‘dikey’ ( file ), sekiz yatay satıra da ‘yatay’ ( rank ), köşe köşeye değen aynı renkte karelerin oluşturduğu hatta ise ‘çapraz’ ya da ‘diyagonal’ ( diagonal ) denir.

MADDE 3:

TAŞLARIN HAREKETLERİ

3.1.Hiç bir taş aynı renkte başka bir taşın bulunduğu bir kareye gidemez. Eğer bir taş rakip bir taşın olduğu kareye giderse, rakip taş yenmiş olur ve tahta dışına çıkar. 3.2-3.5 maddelerinde tarif edilen hareketlere göre rakip taşı yeme imkanı varsa, yiyecek olan taş bu kareye saldırıyor demektir.

3.2.

a)Vezir bulunduğu karenin dikey, yatay ve çaprazlarında herhangi bir kareye gidebilir.

b).Kale bulunduğu karenin dikey ve yataylarında herhangi bir kareye gidebilir.

Fil bulunduğu karenin çaprazlarında herhangi bir kareye gidebilir.

3.3. At yatay, dikey ya da çapraz yönde olmamak şartıyla bulunduğu kareye en yakın karelerden birine gidebilir.Kalktığı ve gittiği kareler arasındaki taşlarla bir ilgisi yoktur.

3.4.
a)
Piyon bulunduğu dikeyde önündeki boş kareye doğru ilerler, yada

b)İlk hareketinde, bulunduğu dikeyde önündeki iki karenin boş olması şartıyla iki kare ilerleyebilir, ya da

c)Yan dikeyde bir önünde bulunan ( ön çaprazda ) rakip taşı yiyerek bu kareye gidebilir.

d)Bir piyon ilk hareketinde iki kare ilerleyip rakip piyonla yan yana gelirse, rakip piyon bu piyonu sanki bir kare ilerlemiş gibi kabul ederek yiyebilir. Bu hak sadece ilk defasında yani iki kare çıkışı yapılır yapılmaz geçerlidir, bu harekete ‘geçerken alma’ (en passant) denir.

e)Bir piyon bulunduğu ilk konumdan ilerleyerek son sıraya (rakibin ilk yatayı ) vardığında derhal aynı renkte bir vezir veya, bir kale veya, bir fil veya, bir at ile değiştirilir. Oyuncunun tercihi daha önce yenmiş olan taşlarla sınırlı değildir. Bu piyon hareketine ‘terfi’ denir ve yerine konan taş kurallara uygun olarak derhal devreye girer.

3.5.
a)Şahın iki türlü hareketi vardır.

i) Rakip taşlar tarafından tehdit edilmemesi şartıyla komşu karelere gidebilir.

veya

ii) Rok. Bu şahla aynı sırada bulunan aynı renkli kalenin ortak hareketidir. Bu iki taşın hareketi tek bir hamle sayılır; şah bulunduğu kareden kaleye doğru iki kare ilerler ve ardından kale şahın üstünden atlayarak bir kare yanına (komşu kareye ) konarak yapılır.

Beyazın kısa roktan önceki durumu

Beyazın kısa roktan sonraki durumu


Siyahın kısa roktan önceki durumu

Siyahın kısa roktan sonraki durumu

1)Şu durumlarda rok yapmak mümkün değildir:

A-şah daha önce oynamışsa, ya da

B-ilgili kale daha önce oynamışsa.

2)Şu durumlarda rok yapmak geçici olarak mümkün değildir:

Şahın durduğu, rok atarken geçeceği ve rok attığında gideceği kareler rakip taşlar tarafından tehdit ediliyorsa, ya da Rok atılacak kale ile arasında herhangi bir taş varsa.

b)Rakip taş ya da taşlar tarafından tehdit ediliyorsa, bu taş ya da taşlar hareket edemiyor bile olsalar şah tehdit altındadır. (şah çekilmiştir) Şah çekmeyi beyan etmek zorunlu değildir. Oyuncular şahlarını tehdit altında bırakacak hamle yapamazlar.

MADDE 4:

TAŞLARIN OYNATILMASI

4.1.Her hamle tek elle yapılmalıdır.

4.2.Önceden niyetini belli etmek şartıyla ( örneğin ‘düzeltiyorum’ diyerek ) oyuncu bir ya da daha fazla taşı düzeltebilir.

4.3.Madde 4.2.’de açıklanan durum hariç, sıradaki oyuncu bilerek birden fazla taşa dokunmuşsa, oynayabileceği ya da yiyebileceği ilk dokunduğu taşı oynamalı ya da yemelidir, ya da iki taraftan da birer taşa dokunmuşsa, dokunduğu kendi taşıyla dokunduğu rakip taşı almalıdır, bu mümkün değilse oynanabilecek ya da yenebilecek ilk dokunduğu taşı oynamalı ya da yemelidir. Hangisine önce dokunduğu belli değilse oyuncunun öncelikle kendi taşı dokunulmuş sayılır.

4.4.a. Eğer oyuncu şah ve kalesine bilerek dokunmuşsa bu kaleyle mümkünse rok atmalıdır.

Eğer oyuncu bilerek kalesini ve sonra şahını tutmuşsa bu hamlede bu yöne rok atamaz ve madde 4.3 uygulanır. Eğer oyuncu rok yapmaya niyetlenerek aynı anda şah ve kalesini tutmuş fakat bu yöne rok atması mümkün değilse diğer tarafa rok atmak veya şahını oynamak arasında tercih yapar, şahın yapacak hamlesi yoksa dilediği hamleyi yapmakta serbesttir.

4.5.Dokunulan taşların hiçbiri oynanamıyor ya da yenemiyorsa, oyuncu herhangi bir hamle yapabilir.

4.6.Rakibi madde 4.3 ve 4.4’ü ihlal etmiş bir oyuncu kendisi bir taşa bilerek dokunduktan sonra bu konuda herhangi bir hak iddia edemez.

4.7.Bir taş kurallara uygun bir hamle olarak ya da bir hamlenin kısmı olarak bir kareye bırakılmışsa bu taş başka bir yere oynanamaz. Hamle, madde 3’de belirtilen şartlar yerine getirildiğinde tamamlanmış olur.

MADDE 5:

OYUNUN BİTİŞİ

5.1.

a). Oyun, rakibini kurallara uygun bir hamleyle mat yapan oyuncu tarafından kazanılır. Oyun derhal sona erer.

 b). Rakibi oyunu terk eden oyuncu oyunu kazanır. Oyun derhal sona erer.

5.2.Sırada olan oyuncu kurallara uygun bir hamle yapamıyor ve şahı da tehdit altında bulunmuyor ise oyun berabere biter ve bu duruma ‘pat’ denir. Oyun derhal sona erer.

5.3.İki taraf oyun sırasında aralarında anlaşırlarsa oyun berabere biter. Oyun derhal sona erer. ( bkz. Madde 9.1.)

5.4.Belli bir konum tahtada üç defa tekrarlanmış veya yapılacak hamleyle tekrarlanıyorsa oyun berabere yapılabilir. ( bkz. Madde 9.2.)

5.5.Son 50hamle her iki oyuncu tarafından da piyon sürmeden ve taş yenmeden geçirilmişse oyun berabere yapılabilir. ( bkz. Madde 9.3.)