|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
YANIKLAR
Ateş, ısıtılmış cisimler veya sıvılar, güneş, elektrik, kimyasal
maddeler ve benzeri nedenler yanıklara neden olur.
Yanıklar,
cilde ve vücut dokularına yaptıkları zarara göre başlıca üç sınıfa
ayrılırlar
1.
Birinci derece
yanık: Sadece üst deri (epiderm) hasar görmüştür.
2.
İkinci derece
yanık: Derinin ikinci tabakası (derma)
hasar görmüştür.
3.
Üçüncü
derece yanık: Deri altı dokusu ve kas
sinir gibi dokular hasar görmüştür.
Yanıklara
uygulanacak ilk yardım ve tedavi için yanığın derecelendirilmesi önemlidir.
Birinci
derece yanıklar:
Cildin sadece üst tabakasının yandığı en hafif yanıklardır. Cilt şiş
ve kızarıktır. Ellerin, ayakların, yüzün, kasıkların, kaba etlerin önemli
bir bölümü veya ana eklemlerden biri yanmadıkça hafif yanık olarak kabul
edilmelidir.
İkinci
derece yanıklar:
Cildin ikinci tabakasının da yandığı durumdur. Ciltteki kızarıklık daha
fazladır, beneklenme ve su toplama, şiddetli acı da bulunur. İkinci derece
yanık olan alanın genişliği 5 m.den daha geniş değilse ve birinci derece
yanıkta belirtilen bölgeler yanmamışsa hafif yanık olarak kabul edilir.
Üçüncü
derece yanıklar:
Cildin alt kısmına ulaşmış yanıklardır. Yağ, kas sinir, kiriş ve hatta
kemik dokusunda yanıklar olabilir. Ağır yanık olarak kabul edilir.
Hafif
Yanıklarda İlk Yardım
1.
Cilt yarılmamışsa serin suyun altında tutun veya serin bir suya batırın,
3 ila 5 dakika kadar tutun. (Eğer çevre çok soğuk ise, donma tehlikesi
nedeniyle su uygulaması yapmayın.)
2.
Yanık kısmı, varsa steril bir bezle yoksa temiz bir bezle sarın
3.
Ağrı kesici bir ilaç verin
4.
El, ayak, yüz, kaba etlerin önemli bir kısmı ya da ana eklemlerden
biri yanmışsa ya da ikinci derece yanık alanı 5 cm.den daha genişse ağır
yanıklardaki ilk yardım kurallarını uygulayın.
Ağır
Yanıklarda İlk Yardım
1.
Yanığa neden olan şeyin söndüğünden ya da uzaklaştırıldığından
emin olun. Eğer giysileri alev almışsa koşmasına izin vermeyin, suyla ya da
bir battaniyeye tümüyle sararak söndürün. Eğer üzerindeki giysiler köz
halinde değilse, yanık giysileri çıkartmaya çalışmayın.
2.
Yaralının nefes alıp almadığını ve kalbinin atıp atmadığını
kontrol edin. Nefes alması durmuşsa , 'solunum durmuşsa' bölümündeki
kuralları, kalbi atmıyorsa, 'kalp durmuşsa' bölümündeki kuralları uygulayın.
3.
Solunumla ilgili bir sorunu yoksa, yanık bölgenin üzerine serin ve
nemli bir steril gazlı bez ya da temiz bir bez örtün. Havlu ya da battaniye
gibi emici bir kumaş örtmeyin, merhem sürmeyin, su toplamış kısımları
patlatmayın.
4.
Yaralıyı sakin bir yerde yatırıp acil tıbbi yardım gelmesini
bekleyin.
Elektrik
Yanıkları
Elektrik
yanıklarında ciltte görünen yanık alanının boyutu hiç önemli değildir.
Çok küçük bir alan da olsa vücuda giren elektrik iç organlarda hasar
yaratmış olabilir. Ayrıca kalbi etkileyerek ritm bozuklukları hatta kalp
durmasına yol açabilir.
Elektrik
çarpması sırasına aşırı derecede kasılan kaslar ya da elektriğin kişiyi
fırlatması ya da düşürmesi sırasında kemik kırıkları kas yırtılmaları
gibi durumlar ortaya çıkmış olabilir.
Kalp
atışı, solunum açısından kontrol ettikten sonra bunlarla ilgili bir sorun
varsa onun ilk yardımı yapılır, yoksa hastayı sakin bir yerde yatırarak
acil tıbbi yardım gelmesi beklenir.
Kimyasal
Madde Yanıkları
1.
Yanığa neden olan kimyasal madde sönmemiş kireçse, yumuşak bir fırça
ile kireçlerin iyice temizlenmesini sağlayın
2.
Bol su ile en az 20 dakika süreyle yıkayarak kimyasal maddenin iyice
uzaklaşmasını sağlayın.
3.
Solunumu yoksa yapay solunum yapın, baygın rengi soluk solunumu yüzeyselse
şok tedavisi uygulayın.
4.
Kimyasal madde bulaşmış giysileri çıkarın.
5.
Yanık bölgesini kuru ve steril bir gazlı bezle ya da temiz bir bezle
sarın
6. Yanık ikinci derece yanık özellikleri taşıyor ve genişliği 5 cm.yi geçiyorsa ya da el, yüz, ayak, kasık, kaba et ya da ana eklemler gibi bir yerdeyse acil tıbbi yardım çağırın.
Kimyasal madde göze gelmişse gözleri akar su altında en az 20 dakika yıkayın, göz kapağını kapatmasını sağlayıp nemli bir bezle örtün ve tıbbi yardım çağırın.